Canlıların Temel Bileşenleri 3 – Yağlar (Lipitler)

Karbonhidratları irdelediğimiz biyoloji konu anlatımımızın hemen ardından şimdi de yağları ele alıyoruz arkadaşlar. Yağların diğer adı Lipitlerdir kitapların bir kısmı Lipit , bir kısmı Yağ der sonuçta aynı anlamdadır.

YAĞLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ

  • Yapılarında C, H ve O atomları bulunmaktadır ayrıca N ve P de içerebilirler.
  • Vücudun ikinci sıradaki enerji kaynağı lipitlerdir.(ilk karbonhidratlar)
  • Lipitler suda ya hiç çözünmez veya az çözünür
  • Eter kloroform, aseton gibi organik çözücülerde iyi çözünürler
  • Hormonların ve vitaminlerin yapısına da katıldıkları için düzenleyici, enerji verdikleri için besin ve yağ dokuyu oluşturdukları için yapısaldırlar.
  • Önemli yağlar 3 tanedir Fosfolipitler , Steroidler ,  Trigliseritler

YAĞLARIN CANLILAR İÇİN ÖNEMİ

  • A , D , E , K vitaminleri yağda çözünmektedir bu nedenle yağlar çok önemlidir
  • Oksijenli solunumda en çok enerjiyi yağlar verir çünkü hidrojen sayısı daha fazladır
  • Oksijenli solunum ile parçalandıklarında çok sayıda metabolik su açığa çıkar bu nedenle kış uykusuna yatan Ayı gibi hayvanlar bol bol yağ depolar kış uykusu boyunca hem enerji hem de su ihtiyaçlarını yağlardan karşılarlar.
  • Enerji ihtiyacı için kullanım sırası Karbonhidratlardan hemen sonradır.
  • Canlıda organların ve dokuların dışını sararak mekanik etkilere karşı korunmasını sağlarlar deri altındaki yağ tabakası canlının ısı yalıtımını sağlar
  • Yağlar enerji verici olarak kullanılmalarının yanında hücre zarının hormonların ve vitaminlerin yapısına katılabildiklerinden yapısal ve düzenleyicidir

lipitler 3 e ayrılır

 

1) FOSFOLİPİTLER

Fosfolipitler hücre zarının yapısına katılan lipit çeşitleridir. Hücre zarından yağda çözünen maddelerin daha kolay geçmesinin nedeni de yapısındaki çift katlı fosfolipit tabakasıdır. Yapısında ek olarak adından da analayabileceğiniz gibi Fosfor (P) elementi bulunur.

fosfolipitlerbiyolojihocasi

 

2) STEROİDLER

  • Steroidler ağılıklı olarak hormonların ve vitaminlerin yapısına katılan lipit çeşitleridir.
  • Hormonlar ve vitaminler organizma için düzenleyici olarak görev yaptığından steroidler de düzenleyici olmuş olur //düzenleyici nedir? organizmada gerçekleşen büyüme , sindirim , solunum , üreme vb işleri düzenleyip kontrol eden bunların rantabl çalışmasını sağlayan faktörlere düzenleyici deriz. Örneğin Kalsitonin hormonu kandaki kalsiyumun kemiklere geçmesini düzenler. Bazı vitaminler koenzim olarak enzimlerin yapısına katılır ve kimyasal tepkimelerin gerçekleşmesine ciddi katkıda bulunur//
  • Örneğin Erkek ve dişi eşey hormonları steroid yapıdadır
  • Kolesterol bir steroid çeşididir ve hücre zarının yapısına katılır. Sanırım steroidler konusunda bu kadar bilgi sahibi olmamız yeterli olur.

3) TRİGLİSERİTLER (Basit Yağlar / Nötral Yağlar)

  • 1 Trigliserit 3 Yağ Asidi ve 1 Gliserolden oluşur
  • Karbonhidrat ve proteinlerden daha çok enerji verir
  • Yağ asitleri ve gliserol birbirine ester bağıyla bağlanır
  • Nötral yağlar vücudumuzda en çok bulunan yağlardır.
  • Nötral yağlar yapısında bulunan Yağ Asitlerinin doymuş veya doymamış olması durumuna göre Doymuş Yağlar ve Doymamış Yağlar şeklinde iki kısıma ayrılmaktadır.

yagdehşdrasyonu

trigliseritin yapısı lipitler konu anlatımı

 

 A) DOYMUŞ YAĞLAR: Hidrojene kimyasal olarak doymuş yağ asitlerinden oluşan tok gözlü yağlar Doymuş Yağlar’dır. Doymuş yağların özellikleri;

    • Genellikle hayvansal kaynaklı yağlardır tereyağı,iç yağı gibi..
    • Oda sıcaklığında katı haldedirler
    • Tok gözlüdürler :)

B) DOYMAMIŞ YAĞLAR: Hidrojene doymamış yağ asitlerinden oluşan aç gözlü yağlardır. Özelliklerine bakalım;

    • Genellikle bitkisel yağlardır, ayçiçek yağı, zeytinyağı,fındık yağı , palm yağı vb
    • Oda şartlarında sıvı halde bulunurlar

MARGARİNLER Endüstriyel olarak doymamış yapların hidrojene doyurulmasıyla margarinler elde edilir. Örnek olarak ayçiçek yağı doymamış bir yağdır bunu hidrojene doyurduğunuzda katı margarin elde edersiniz. Margarinler yapay olup sağlığa sayısız zararları vardır.

Bir önceki yazımız olan Canlıların Temel Bileşenleri 2 - Karbonhidratlar başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

  1. Öğrenci 7 Aralık 2014

    Makalelerinizi yazım ve imla kurallarına dikkat ederek, daha bir özenle hazırlarsanız ders çalışmak biz öğrenciler için daha keyifli hale gelecektir. Bu hususta biraz daha dikkat etmenizi istiyorum, bunun haricinde gayet kaliteli bir siteniz var. Bunun için sizi tebrik ediyorum.

  2. Bende arkadadasa katiliyorum imlaya biraz dikkat edin ve özenli olun biraz.

  3. gulsah 2 Ocak 2015

    güzel bir siteniz var ve yzdıklarınız gercekten işime yaradı yardımcı oldu bana

  4. 7 aralıkta yazan öğrenciye sesleniyorum 3 Ocak 2015

    kardeşim adamlar zaten ücretsiz bi site yapmışlar soru çözmek ücretsiz,video izlemek ücretsiz,konu anlatımı vs, ücretsiz. bide yazım kurallarınımı tam yapsınlar olacak o kadar

  5. cimbomlu avşar avşar 5 Şubat 2015

    teşekkürler

  6. Times are chiagnng for the better if I can get this online!

  7. kardeşim adam her imkanı ayağınızagetirmiş siz daha ne istiyorsunuz bide neymiş yazım kuraları ula kurallar ne gerek var normaldede okumuyomusun

  8. Güzel ama daha iyi olabilirdi

  9. asdasd 1 Ocak 2016

    performans ödevim bu konu ve güzel olmus saolun yazım yanlısı bence önemli değil

  10. Mahmoodtea 3 Ocak 2016

    Bu siteyi kuran, bu bilgileri paylaşandan allah razı olsun