Mendel Yasaları ve Çaprazlamalar

Merhaba arkadaşlar bu dersimizde YGS-LYS çaprazlamalar genetik, kalıtım konularını detaylı olarak anlatacağız.

Genetik ile İlgili Temel Kavramlar

Karakter: Canlının sahip olduğu saç rengi , göz rengi , dil yuvarlama vb özelliklerin her biri karakter olarak ifade edilir. Karakterler çevresel ve kalıtsal faktörler etkisiyle ortaya çıkar.

GEN: Karakterin oluşumunda rol oynayan DNA (kromozom) üzerindeki kod parçasına gen denir. Saç rengi geni, kulak kıllılığı geni vb.

Alel Genler: Homolog kromozom çiftleri üzerinde biri anneden diğeri babadan gelen aynı karakteri kontrol eden genlerdir.

Genotip: Canlının sahip olduğu genlerin hepsidir

Fenotip: Genotip ve çevre koşullarının etkisiyle ortaya çıkan dış görünüş uzun boy, kahverengi göz, düz saç vb

Çevresel Faktörler: Beslenme , sıcaklık , ışık , rüzgar , nem , pH , spor yapma vb

Baskın (dominant) Gen:  Fenotipte her zaman etkisini gösteren genlerdir büyük harfle gösterilirler A , B , F gibi..örnekler üzerinde anlayacaksınız.

Çekinik (resesif) Gen: Dominant bir gen ile birlikte olduğunda fenotipte etkisini göremediğimiz gendir (Aa,Bb..gibi) ancak yanında dominant gen olmazsa etkisini gösterir (aa,bb,cc ..gibi) Küçük harfle gösterilir a,b,c vb.

Homozigot Karakter: Alel genlerin (biri anneden diğeri babadan gelen genlerin) ikisi de aynı ise BB, aa , CC , DD , ee vb buna homozigot karakter veya arı döl denir.

Heterozigot Karakter: Alel genlerin biri çekinik diğeri baskındır Aa, Bb, Cc .. gibi.

Melezleme (Hibritleme) : Genotipleri farklı olan bireylerin eşleştirilmesi (tozlaştırılması olayıdır)

P Dölü (Parental Döl): Çaprazlamada kullanılan anne-baba döldür yeni nesiller P dölünden meydana gelir.

F Dölü (Filial): Nesil veya oğul anlamına gelir. P dölünden meydana gelen ilk nesil F1 dölü , ikinci nesil F2 dölü .. Vb şeklinde adlandırılır.

Bağımsız Genler: Birbirinden farklı kromozomlar üzerinde bulunan genler birbirinden bağımsız haldedir

Bağlı Genler: Aynı kromozom üzerinde yer alan genler birbirine bağlı haldedir. Bir kromozom nereye diğeri oraya durumu 🙂

Bağımsız Genlerde Gamet Çeşidi Sayısının Hesaplanması

Gamet çeşidi hesaplanırken heterozigot karakter sayısı önemlidir.

Gamet çeşidi sayısı = 2n  (n: heterozigot karakter sayısı)

Monohibrit Çaprazlama : Bir karakter bakımından  heterozigot  bireylere monohibrit denir ( Aa , Bb .. Gibi..) monohibrit bireyler kendi aralarında çaprazlanırsa buna monohibrit çaprazlama denir.

 

Dikkat ederseniz F1 ile elde ettiğimiz Aa – heterozigot karakterleri kendi arasında çaprazladık çaprazlama sonucunda F2 dölündeki dağılım            ¼ oranında AA , ½   oranında Aa ve ¼ oranında aa şeklindedir. Biz bunu

1 : 2 : 1  şeklinde Genotip oranı olarak gösterebiliriz. Dikkat ederseniz Fenotip oranı  3 : 1 şeklindedir (Yuvarlakların Buruşuklara oranı)

MENDEL KANUNLARI

Arkadaşlar bezelyelerle çalışan ve genetiğin babası olan kişi Gregor Mendel’dir. Bezelyeler üzerinde yaptığı çaprazlama çalışmalarından çıkarılan kanunlar;

1)Karakterlerin nesillere (F1 dölü , F2 dölü.. Vb) geçmesini sağlayan GEN ler vardır.

2)Genler bireylerde çiftler halinde bulunur (alel genler) bu alel genler farklı olursa biri fenotipte etkisini gösterir diğeri gizli kalır.

3)Bir karakter bakımından farklı iki arı döl çaprazlanırsa ( AA x aa gibi..) F1 dölünde oluşan bireylerin hepsi melez (Aa gibi..) ve benzerdir buna mendelin Benzerlik Kanunu denir.

4)Alel gen çiftinden her bir gen gametlere eşit olasılıkla geçer yeni gametler her alel gen çiftinden sadece birini alır buna Bağımsız Ayrılma Kanunu  denir.

5)Genotipi önceden bildiğimiz anne babadan oluşacak yavru bireylerin genotip ve fenotip olasılıklarını önceden hesaplayabiliriz bu gametlerin rastgele dağılmasıyla açıklanabilir.

Punnet Karesi

AA dişi ve Aa erkek karakterden oluşacak gametleri ve bunların eşleşmelerini Punnet karesi ile gösterelim…

Birden Fazla Karakter İçeren Genotiplerde Gamet Bulma

Dihibrit Çaprazlama : Bir karakter bakımından  heterozigot  bireylere monohibrit denir ( AaBB , DDFFF .. gibi..) dihibrit bireyler kendi aralarında çaprazlanırsa buna dihibrit çaprazlama denir. Zaten mantık olarak monohibrit ile aynıdır anlayacaksınız.

 

No comments yet.

Bir Cevap Yazın

ankara escort bayan escort ankara ankara escort ankara escort