İnsanda Üreme Sistemi Konu Anlatımı

İnsanda üreme sistemi YGS – LYS biyoloji konu anlatımımıza hoşgeldiniz

1) Erkek Üreme Sistemi

Erkek üreme sistemi testisler , erkek eşey organı ve yardımcı bezlerden oluşur.

Testisler: testislerde spermler ve testesteron üretilir.

Erkek Eşey Organı (Penis): sperm ve idrarın dışarı atılmasını sağlar.

Yardımcı Bezler:  Prostat bezi , cowper bezi ve seminal

keselerdir. Bu bezler spermi içeren sıvıları üretir.

Sperm Oluşumu

Spermler testislerdeki semifiner tüpçüklerde üretilir ve buradan epididimise geçer Epididimiste  döllenme ve hareket yeteneği kazanıp olgunlaşırlar buradan sonra spermler sperm kanalına geçer (vas deferans) bu kanal idrar kesesini dışarı bağlayan idrar kanalı (üretra) ile birleşir (spermler ve idrar aynı kanaldan dışarı atılır.

Spermler semen adı verilen kaygan bir sıvı içinde dışarı atılır bu sıvı prostat bezleri seminal kesecikler ve cowper bezleri tarafından üretilir.

Erkeklerde Hormonal Kontrol

Hipotalamustan salgılanan LH ve FSH hormonları erkek üreme sistemini kontrol eder

NOT: Eşeyli Üreme Konu Anlatımı için Buraya Tıklayın

FSH: Testislerdeki semifiner tüpçükleri uyararak spermatogenezi yani sperm oluşumunu başlatır (mayoz bölünme ile)

LH: Testislerdeki leyding hücrelerinden testesteron hormonunun salgılanmasını uyarır testesteron spermlerin olgunlaşması ve ikincil eşey karakterleri olan sakal bıyık ses kalınlaşması gibi olayların ortaya çıkmasını sağlar.

2) Dişi Üreme Sistemi

Dişi üreme organları yumurtalıklar , yumurta kanalı , rahim ve vajinadır.

Yumurtalıklar (ovaryum):  Alt karın boşluğunda rahimin (uterus=döl yatağı) iki yanında bulunur. Yumurtalıkta foliküllerde oogenezle genelde her ay 1 yumurta üretilir.

Yumurta Kanalı (Fallopi Tüpleri): Rahim ile yumurtalıkları birbirine bağlayan kanallardır tüpün yumurtalıklara bakan ucunda silli hücreler (kirpikli huni) yer alır bu yapı yumurtalıktan bırakılan olgun yumurtanın tüpün içine geçmesini sağlar döllenmenin gerçekleştiği yer burasıdır.

Rahim (döl yatağı , uterus): idrar kesesinin arkasında yer alan kasılı bir organdır yumurta kanalları (fallopi tüpleri) uterusa açılır. Döl yatağının iç kısmında bol miktarda kan damarı ve mukus salgısı bulunduran endometriyum tabakası yer alır bu tabaka bir ay boyunca kalınlaşarak zigotun yerleşeceği bir ortam oluşurur döllenme olmazsa kanama ile dışarı atılır.

Vajina: Döl yatağının alt kısmında spermlerin bırakıldığı , döllenmemiş yumurtanın ay sonunda atıldığı düz kaslı bir yapıdır. Vajinanın döl yatağına bağlandığı noktaya serviks denir.

Menstrual Döngü

Menstrual döngü hormonların kontrolünde yumurtalık ve rahimlerde meydana gelen değişimlerden oluşur  birbirini izleyen 4 evreden ibarettir.

1) Folikül Evresi:  10-14 gün sürer bu evrede folikül içinde yumurta bulunur yumurta folikül içinde olgunlaşır ve döllenme yeteneği kazanır folikül hücreleri olgun yumurtayı besler ve östrojen salgılayarak rahim içinin kalınlaşmasını sağlar.

2) Ovulasyon Evresi: Yumurta olgunlaştıktan sonra folikül yumurtalık yüzeyine gelir ve çatlar yumurtanın yumurtalıktan dışarı atılmasıyla ovulasyon gerçekleşmiş olur. Kirpikli huni çıkan yumurtayı tutup fallop tüpüne geçmesini sağlar.

3) Korpus Luteum Evresi: Yumurta atıldıktan sonra folikül hücrelerinde sarı renkli yağ damlacıkları birikir ve sarı cisim oluşur buna korpus luteum denir. Korpus luteum hücreleri progesteron ve östrojen salgılar. Progesteron embriyonun yerleşeceği rahim içindeki dokuların kalınlaşmasını sağlar bu bölgede kan ve mukus miktarı artar. Yumurta döllenirse zigot gelişmeye başlar oluşan embriyo 4-5 günde rahime gelerek hazırlanan dokuya yerleşir gebelik varsa korpus luteum bozulmaz progesteron salgısı devam eder. Bu evre ortalama 10-14 gün sürer.

4) Menstruasyon Evresi: Yumurta döllenmezse korpus luteum bozulur progesteron salgısı azalmaya başlar rahim içinde hazırlanan doku parçalanır bu doku döllenmemiş yumurta ve bir miktar kan ile birlikte dışarı atılır menstruasyon evresi 3-5 gün sürer.

Menstruasyon Döngüsünün Hormonal Kontrolü

  • Hipotalamus hipofizi uyarır , hipofiz FSH ile yumurtalıkları uyarır folikül içinde yumurta gelişir ve folikül hücrelerinden östrojen salgılanır.
  • Östrojen rahim içindeki dokunun kalınlaşmasını ve kan ile mukusla kaplanmasını uyarır. Östrojendeki artış FSH salgısını azaltıcı etki yapar.
  • Östrojen salgısı en yüksek düzeye geldiğinde LH salgısı artar (pozitif geri bildirim) ve ovulasyon gerçekleşir.
  • LH hormonu ovulasyon sonrasında folikül hücrelerinin korpus luteumu oluşturmasını sağlar.
  • Korpus luteum progesteron ve östrojen hormonu salgılar. Progesteron ve östrojen seviyesindeki artış LH ve FSH salgısını baskılar (negatif geri bildirim)
  • Progesteron ve östrojen rahim iç duvarında embriyo için gerekli değişikliklerin yapılmasını sağlar.
  • Döllenme olmazsa korpus luteum parçalanır kandaki Progesteron ve Östrojen düzeyi hızlı bir şekilde düşer. Rahim içinde hazırlanan doku parçalanıp döllenmemiş yumurta ile kanamayla dışarı atılır (adet kanaması)

İnsanda üreme sistemi ygs biyoloji konu anlatımımızın sonune geldik bir sonraki dersimizde görüşmek üzere.

 

No comments yet.

Bir Cevap Yazın

ankara escort bayan escort ankara ankara escort ankara escort