Genetik Şifre ve Protein Sentezi Konu Anlatımı

Genetik şifre ve protein sentezi nükleik asitler, dna ve rna nın yapısı genlerin çalışma biçimi.

NÜKLEİK ASİTLER

1) DNA

  • Deoksiribo Nükleik Asit = D.N.A
  • Karşılıklı iki nükleotid zincirinden oluşmaktadır
  • DNA helezon şeklinde sarmal bir yapıya sahiptir

DNA hücrenin yönetim molekülüdür ve nükleotidlerden oluşur nükleotidlerin yapısında azotlu organik baz, şeker ve fosfat grupları bulunur.

DNA’nın yapısında Adenin, Guanin, Sitozin ve Timin organik bazları bulunur. Urasil organik bazı ise sadece RNA’nın yapısında yer alır.

  • RNA protein senteziyle görevlidir bu nedenle protein sentezinin yoğun olduğu hücrelerde miktarı fazladır
  • DNA dan aldığı genetik bilgilere göre protein sentezini üstlenir
  • Üç çeşit RNA vardır bunlar mRNA , tRNA ve rRNA dır

Üç çeşit RNA vardır..

 

1) mRNA – Mesajcı RNA

  • DNA dan aldığı bilgiyi ribozoma taşır
  • Bu taşınan bilgi protein sentezi için gerekli kodun bilgisidir. Bu koddaki dizilişe göre proteindeki aminoasit dizilişi belirlenir.

2) tRNA – Taşıyıcı RNA

  • Sitoplazmadaki aminoasitleri Ribozoma taşır
  • Bu taşıma işini aminoasitleri tanımasıyla yapar
  • tRNA üzerindeki her üçlü baz dizilişine anti-kodon denir.

3) rRNA – Ribozomal RNA

  • Ribozomun yapısına katılan RNA dır.
  • Ribozom protein ve rRNA lardan oluşur

DNA ve RNA Karşılaştıralım

  • DNA kendini eşleme özelliğine sahiptir
  • Yapısında Adenin Timin Guanin ve Sitozin bulunur
  • Timin bazı sadece DNA da bulunur RNA da bulunmaz
  • DNA’nın kendini eşlemesine replikasyon denir
  • DNA üzerinde yer alan kod parçaları protein senzeti için gerekli bilgiyi taşır
  • RNA lar DNA üzerindeki bilgiye göre sentezlenir
  • Hücre bölünmesi sırasında karşılıklı zincirler birbirinden ayrılır ve her zincir kendini yeni bir DNA molekülüne tamamlar

DNA nın karşılıklı zincir yapısı sayesinde zincirlerden birinde bir hasar oluştuğunda karşısındaki baz diliminde bir sorun yoksa kendini tamir edebilir

Eğer karşılıklı bir hasar varsa tamir edemez.

DNA Molekülü Üzerinde 5’ ve 3’ Yönleri

DNA ile Yapılan Önemli Bir Deney (Kapsülsüz ve Kapsüllü Bakteriler)

DNA’nın Replikasyonu ( Santral Dogma)

Hücre bölünmesi sırasında DNA kendini eşler bu olaya replikasyon denir. DNA eşlenmesi aşağıdaki gibi gerçekleşmektedir.

Replikasyon olayı nasıl oluyor?

  • DNA fermuar gibi açılır ve Karşılıklı iki zincir arasındaki zayıf hidrojen bağları ayrılır
  • Her bir zincir kendini tamamlar böylece iki tane birbirinin aynısı DNA molekülü meydana gelmiş olur.
  • DNA nın kendini bu şekilde eşlemesine yarı korunumlu eşleme denir
  • Yani her defasında bir önceki DNA’nın bir zinciri yeni DNA üzerinde yer alır
  • Yarı korunumlu eşlemeyle ilgili ağır DNA deneyi olayı açıklamktadır.
  • DNA eşlenmesinde (sentezinde) DNA Polimeraz enzimi görev yapar.
  • Oluşan su molekülü sayısı (3N-2) dir burada N=toplam nükleotid sayısı
  • Toplam ester bağı sayısı (2N-2) ile hesaplanır.

DNA üzerinde Genetik Şifre

DNA zincirleri üzerinde 4  çeşit nükleotid bulunmaktadır A,T,C,G nükleotidleri şeklinde isimlendirdiğimiz bu nükleotidlerin her üç tanesi birlikte bir genetik şifreye karşılık gelir.

 3 NÜKLEOTİD = 1 ŞİFRE = 1 AMİNOASİT

4 çeşit nükleotid olup bunlardan toplam 43 = 64 tane 3lü şifre oluyor .

Bunlardan 3 tanesi durdurucu şifre olup aminoasit karşılığı yoktur kalan 61 tane şifrenin hepsi de aminoasitleri kodlar. Bu demek oluyor ki 1 aminoasite birden fazla şifre karşılık gelebilir.

Protein Sentezi (Polipeptit Sentezi)

DNA üzerindeki anlamlı iplikte her üç nükleotid dizilişi 1 adet aminoasite karşılık gelir. Anlamlı iplikten önce mRNA sentezlenir (transkripsiyon=yazılma) daha sonra Ribozom tarafından mRNA daki kodonlar okunur (translasyon) ve tRNA lar her kodon için bir aminoasit getirir ribozomda aminoasitler birbirine bağlanır.

1) Transkripsiyon (yazılma)

Adım Adım Protein Sentezi

1.DNA’nın anlamlı ipliğinden mRNA sentezlenir sentezlenen mRNA dizilişi ile DNA anlamlı ipliğinin dizilişi Urasil-Timin olayı dışında aynıdır

2.mRNA ribozom tarafından okunmaya başlanır mRNA üzerindeki her kodona karşılık gelen aminoasit tRNA tarafından ribozoma taşınır

3.mRNA ile tRNA arasında yani kodon-antikodon arasında geçici zayıf hidrojen bağları kurulur

4.Aminoasitler arasında peptit bağları kurulur işi biten tRNA lar serbest kalır ve yeni protein sentezi için bekler.

5.Proteinin sentezi tamamlanmışsa stop kodonları sentezi durdurur. (UAG , UAA ve UGA stop kodonlarıdır)

 

No comments yet.

Bir Cevap Yazın