Eşeysiz Üreme Konu Anlatımı

Eşeysiz Üreme

  • Özelleşmiş eşey hücreleri görülmez (sperm,yumurta gibi.)
  • Oluşan yavru bireyler atalarının aynısıdır
  • Dolayısıyla kalıtsal çeşitlilik hiç yoktur
  • Tek birey olması eşeysiz üreme için gayet yeterlidir.
  • Eşeysiz üremenin temeli mitoz bölünmedir


1) İkiye Bölünme

  • Hücrenin belli bir büyüklüğe ulaştığında ikiye bölünmesi olayıdır.
  • Prokaryot canlılardan bakterilerde ve arkelerde görülür
  • Ökaryot canlılardan ise protistlerde (amip öglena paramesyum) ve bazı maya hücrelerinde görülmektedir.
  • İkiye bölünme aslında mitoz bölünmeden farksızdır hiçbir kalıtsal çeşitliliği yoktur
  • Ortamda biriken maddeler ve yeterli besin olmayışı üremeyi sınırlandırır

2) Tomurcuklanma

  • Ana canlıdan tomurcuk şeklinde bir yapı meydana gelir
  • Bu yapı zamanla büyür ve yeni bir birey meydana getirir
  • Bira mayası, sünger ve hidra ile mercan gibi sölenterlerde ciğer otu gibi basit yapılı bitkilerde görülür.

3) Rejenerasyon

  • Rejenerasyon kelime anlamı olarak yenilenmedir. Canlıdan kopan bir parçadan yeni bir birey oluşması şeklinde gerçekleşen eşeysiz bir üremedir.
  • Örneğin planaryı ikiye böldüğünüzde her parçadan yeni bir birey meydana gelir.
  • Kertenkelenin kopan kuyruğunun yenilenmesi olayında ise üreme yoktur yenilenme organ düzeyinde kalır ve kopan kısımdan yeni bir kertenkele meydana gelmez.

4) Sporla Üreme

  • Spor hücreleri ana canlıdan mitoz bölünmeyle meydana gelen dayanıklı hücrelerdir
  • Uygun ortamda sporlardan yeni bireyler meydana gelir
  • Mantarlarda sporla üreme görülür
  • Döl almaşı (metagenez) yapan canlılarda ise spor mayoz bölünme ile oluşur burada oluşan sporlar eşeysiz üreme kapsamında ele alınmaz.

5) Vejetatif Üreme 

  • Bitkinin bir bölümünün koparılması / kesilmesi ve bu parçanın ayrı bir bitki haline gelmesi esasına dayanan eşeysiz üreme şeklidir.
  • Yeni oluşan birey ata bireyin tıpatıp aynıdır yani genetik çeşitlilik olmaz. Diyelim ki iyi cins bir meyve bitkisi buldunuz bunun aynısından binlercesini bu yol ile üretebilmek mümkün.
  • Çekirdeksiz üzüm ve muz gibi bitkilerde tohum oluşmadığı için sadece vejetatif yolla çoğaltılabilirler.
  • Çilek bitkisinde toprak yüzeyinde paralel ilerleyen bir sürünücü gövde ve bu sürünücü gövdeye bağlı nodyum adı verilen düğümler köklenip yeni çilek bitkileri oluşturur
  • Bazı bitkilerde de rizom adı verilen toprakaltı gövdeler bulunur Ayrık otunda yer altında büyüyen yatay gövdeleri vardır bu gövdeler üzerindeki düğümler köklenerek yeniş bitkileri oluşturur.

Çelikle Üreme: ana bitkiden alınan yaprak , dal vb parçanın ayrı bir ortamda bekletilerek köklendirilmesi sağlanır. Kökleri çıkan bitkinin dikimi yapılır.
Aşılama: Bir bitkiden alınan parçanın başka bir bitki ile birleştirilmesidir aşılama yoluyla iyi cins bitkiler alınarak normal bitkilere aşılanır böylece verimli hale getirilir.

Yorum yapın