Eşeyli Üreme Konu Anlatımı

Merhaba arkadaşlar ygs lys biyoloji konu anlatımlarımıza kaldığımız yerden devam ediyoruz. Bu dersimizde mayoz bölünme konusunu güzelce öğrenmiş bir şekilde eşeyli üreme konusunu işleyeceğiz. Zor bir konu mu hayır.. gayet kolay zaten aşama aşama ilerleyeceğiz inşallah konuyu en güzel şekilde öğrenir ve eşeyli üremeden ygs ve lys de karşınıza çıkabilecek tüm soruları full yaparsınız.

Eşey Hücrelerinin Oluşması Spermatogenez ve Oogenez

Arkadaşlar mayoz bölünme konu anlatımında da bahsettiğimiz gibi mayoz sadece üreme hücrelerinin oluşması içindir. Fakat mayoz sonucu oluşan hücrelerin tam olgun bir üreme hücresi olması için spermatogenez ve oogenez kavramlarından bahsedeceğiz.


Spermatogenez // Erkek Sperm Hücresinin Oluşması //

  • Erkek üreme sisteminin organı olan testislerde olgunlaşmış spermlerin üretilmesinde spermatogenez denir.
  • Semifiner tüpçüklerde bulunan sperm ana hücreleri spermatogonium (2n kromozomlu) direkt mayoz bölünme geçirmezler
  • Spermatogoniumlar mitoz geçirerek mayoz bölünme için olgunlaşan birincil Spermatositleri oluştururlar.
  • Birincil spermatositler 2n kromozomludur bunların mayoz geçirmesiyle n kromozomlu ikincil spermatositler oluşur.
  • Mayoz sonucunda oluşan 4 küçük hücre farklılaşıp olgunlaşarak olgun sperm hücrelerini oluşturur.

Olgun Spermin Yapısı

  • Kuyruk kısmı hareketi sağlar
  • Orta bölüm içerdiği çok sayıda mitokondri ile hareket için enerji sağlar
  • Çekirdek kısmı n kromozomlu olup genetik bilgileri taşır
  • Baş kısmı akrozom yumurta hücresinin delinmesini sağlar (döllenme için)

 

Oogenez // Dişi Yumurta Hücresinin Oluşması //

  • Dişi ovaryumunda olgun yumurta hücresi oluşmasına Oogenez denir.
  • Oogoniumlar yumurta ana hücresidir ve 2n
    kromozomludur bunlardan mitoz ile mayoza hazır birincil oositler gelişir
  • Birincil oosit mayoz I geçirince bir tane büyük ikincil oosit hücresi bir de ilk kutup cisimciği denilen küçük hücreyi meydana getirir
  • İkincil oositten mayoz II ile bir büyük Ootid ile bir küçük kutup cisimciği meydana gelir
  • Aynı şekilde ilk kutup cisimciği de mayoz II ile 2 tane kutup cisimciği meydana getirir
  • Sonuçta 1 büyük ootid ile 3 küçük kutup cisimciği oluşur
  • Büyük olan Ootid olgunlaşıp yumurta hücresini oluştururken diğer küçük hücreler eriyip kaybolur 4 değil 1 tane olgun yumurta oluşur.


Olgun Yumurtanın Yapısı

  • Yumurta spermden çok daha büyüktür // 250000 kez büyük
  • Hareketsizdir
  • Dıştan folikül hücreleri tarafından kuşatılarak korunmaktadır.
  • Yumurtanın şekli ve büyüklüğü yapısı türlere göre değişiklik gösterir örneğin kuşlarda yumurta kabuğu varken folikül tabakası yoktur


EŞEYLİ ÜREME KONU ANLATIMI

  • Eşeysiz üremede yeni bireyler tek bir ata canlıdan meydana gelirken eşeyli üremede biri dişi diğeri erkek olan bireylerin üreme hücreleri birleşerek yeni bireyi meydana getirir
  • İki farklı canlının katıldığı üreme şekline eşeyli üreme deriz
  • Ökaryot canlıların çoğunda hayvanlarda ve bitkilerin büyük kısmında eşeyli üreme görülmektedir.
  • Eşeyli üremenin temelinde mayoz bölünme ve döllenme vardır önce mayoz ile üreme hücreleri oluşturulur sonra döllenme ile bunlar biraraya gelir.

Döllenme

  • Üreme hücrelerinin (sperm ve yumurta) çekirdeklerinin birleşmesi ol
    ayına döllenme denir.
  • Yumurtanın salgıladığı özel bir kimyasal spermin yumurtaya doğru hareket etmesini sağlar
  • Spermin baş kısmındaki akrozom sayesinde yumurtanın dış tabakalarını geçerek yumurta zarı ve sperm zarı birleşir
  • Sperm çekirdeği ile yumurta çekirdeğinin kaynaşması sonucunda döllenme olayı gerçekleşmiş olur
  • Diğer spermlerin girişini engellemek üzere 1 tane spermin girmesinden sonra yumurtayı çevreleyen zona pellusida tabakası sertleşir
  • Yumurta sitoplazmasında metabolizma hızlanır ve zigotun seri olarak bölünmesi için gerekli hazırlıklar yapılır.

İç ve Dış Döllenme

  • Döllenme dişi vücudu dışında bir yerde gerçekleşiyorsa dış döllenmedir
  • Örneğin tatlı su balıkları ve kurbağalar sperm ve yumurtalarını suya bırakırlar döllenme su ortamında gerçekleşir
  • Dış döllenmedeki problem sperm ve yumurtaların birbirini bulma olasılığının düşük olmasıdır bunun önüne geçmek için sperm ve yumurta sayısı çok fazladır ek olarak gametlerin akıntıya kapılıp gitmemesi için durgun sulara bırakılırlar.
  • Döllenme dişi vücudunun içerisinde gerçekleşiyorsa buna iç döllenme denir memelilerde , kuşlarda ve sürüngenlerde iç döllenme görülür erkek spermlerini dişinin vücudu içerisine bırakır.
  • Örneğin memeli türü olan yunuslarda iç döllenme görülür.

Konjugasyon

  • Konjugasyon geçici olarak bir araya gelen iki hücre arasında DNA transferi yapılmasıdır
  • Konjugasyon aynı türden farklı genetik özelliklere sahip iki hücre arasında gerçekleşir
  • Hücresel boyuttadır yani çok hücrelilerde görülmez
  • DNA transferi sitoplazmik köprü veya tüp şeklinde bir geçit kurularak gerçekleşir
  • Prokaryot bakterilerde ve ökaryotlardan paramesyumda konjugasyon görülmektedir.
  • Bakterilerde tek yönlü DNA aktarımı vardır verici bakteri (F+) sitoplazmasında bulunan plazmit adı verilen DNA parçasının bir halkası alıcı bakteriye (F-) aktarılır
  • Aktarım sonunda her iki bakteri de verici hale gelir (F+)
  • Bakteri konjugasyonu sonucunda bakterilerde sayısal bir değişim olmamaktadır.
  • Paramesyum için konjugasyon olayında mayoz bölünme de görülür ve sonunda iki bireyden 8 yeni birey meydana gelir.

Partenogenez

Döllenmemiş yumurta hücresinden yeni bir bireyin meydana gelmesine partenogenez adı verilir. Omurgasızlardan arı , su piresi ve karınca gibi canlılarda omurgalılardan bazı balık kurbağa , sürüngen ve kuş türlerinde rastlanmaktadır.

  • Arıların partenogenezinde dikkat ederseniz kraliçe arı ve işçi arı arasındaki farklılık beslenmeden kaynaklanmaktadır (modifikasyon)
  • Her ikisi de sperm ve yumurtanın döllenmesiyle oluşmasına rağmen kraliçe arı, arı sütü ile beslendiği için kraliçe olurken polen tozuyla beslenen işçi arı oluyor
  • Bir diğer nokta ise erkek arıların direkt yumurta hücresinden gelişmesi yani haploit kromozomlu olmasıdır
  • Bu durumda erkek arı spermi mayoz ile değil mitoz ile oluşturmaktadır
  • Kraliçe arı yaşamı boyunca 1 kez erkek arı ile çiftleşir aldığı spermleri sperm kesesinde taşır eğer sperm kesesi açılırsa yumurtalar döllenir kralice arı ve kısır işçi arılar oluşur
  • Eğer sperm kesesi açılmaz ve yumurtalar döllenmezse bu yumurtalardan erkek arılar gelişir.
  • Kraliçe arı ve işçi arıların diploit (2n) erkek arıların haploit (n) olduğunu unutmayınız.

Eşeyli Üremede Kalıtsal Çeşitlilik

Eşeyli üremede kalıtsal çeşitliliğin sağlanması son derece önemli bir özelliktir arkadaşlar hatta eşeysiz üremeden en belirgin ve önemli farkı da budur. Pekala bu kalıtsal çeşitlilik nasıl sağlanabilir? İşte aşağıdaki maddelerde kısaca bunu açıklıyorum dikkat edin ayrıca burada anlamadığınız noktalar video derslerimizde çok daha net bir şekilde anlatılmaktadır.

Homolog Kromozomların Rastgele Dağılması: Homolog kromozomlar mayoz bölünme sırasında rastgele olarak dağılır  bu durum kalıtsal çeşitliliğe neden olur

Krossing Over: Tetratlarda kardeş olmayan kromatiler arasında parça değiş tokuşu olması da kalıtsal çeşitliliğe neden olmaktadır

Rastgele Döllenme: Bir yumurtanın 4 farklı spermden herhangi biri ile döllenmesi de kalıtsal çeşitliliğe neden olur.

Mutasyon: Kalıtsal çeşitliliğe neden olur ama eşeyli üreme değildir çeşitli faktörlerin etkisiyle genlerde meydana gelen değişimlerdir.

Trackbacks/Pingbacks

  1. İnsanda Üreme Sistemi Konu Anlatımı » Biyoloji Hocası - 11 Ocak 2017

    […] NOT: Eşeyli Üreme Konu Anlatımı için Buraya Tıklayın […]

Bir Cevap Yazın

ankara escort bayan escort ankara ankara escort ankara escort