Ekoloji Konu Anlatımı

Arkadaşlar ekolojiye yavaştan giriş yapıyoruz artık hani sizin grafik sorularıyla ve yorum ağırlıklı problemleriyle karnınızı ağrıtan ama aslında kolay olan biyoloji konu grubu.. Ekoloji için size söyleyebileceğim şey şudur sadece yorum yaparak bile halledilebilecek bir konudur elbette bilmemiz gereken bazı kavramlar var bunları bilmezsek yorum da yapamayız.

Ekoloji: Canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır.

Habitat: bir türe ait bireylerin hayatını en iyi şekilde sürdürebildiği doğal yaşam alandır. Habitat büyüklüğü değişkendir deniz kadar büyük olabilir insan bağırsağı kadar küçük olabilir.

Ekolojik niş: Bir canlının bulunduğu ortamdaki tüm faaliyetlerini ifade eder. Beslenmesi , çoğalması , diğer canlılarla ilişkileri , yaşama biçimi vb.

Ekolojinin ilgisi alanına giren biyolojik organizasyon düzeylerinden bahsedelim:

Yukarıdaki renkli şekilde en ufak birim organizma en büyük biyosferdir.

Populasyon: Belirli bir bölgede aynı türe ait bireylerin oluşturduğu topluluğa populasyon denir aralarında çiftleştiklerinde verimli döller oluşturan (kısır olmayan) canlılar aynı türdendir. Örneğin Efteni gölündeki aynalı sazan populasyonu , Bolu dağındaki doğu ladinleri vb. Populasyon belirtmesi için kesinlikle bir canlı türü ve belirlenmiş bir bölge ifade edilmelidir.

Komünite: Belirli bir bölgede karşılıklı ilişkiler içinde bulunan tüm populasyonların oluşturduğu topluluk birlikte komüniteyi oluşturur. Beyşehir gölü komünitesi içinde yaşayan bitki ve balık populasyonlarını içine alır. Bolu dağı komünitesi çam populasyonlarını , mantar ve karınca populasyonlarını da içine alır vb.

Biyotop: Bir komünitedeki canlıların hayatını devam ettirebilmeleri için gereksinim duydukları coğrafi alana denir. Biyotopun büyüklüğü pek çok faktöre göre değişir.

Ekoton: Komüniteler arası geçiş bölgeleridir özellikleri bakımından geçişe konu olan komünitelerden tür sayısı birey sayısı gibi faktörlerce farklıdır.

Ekosistem: Belirli bir bölgede birbirleriyle etkileşimde bulunan canlılar ile bunların içinde bulunduğu cansız çevre birlikte ekosistemi oluşturmaktadır. Komünitede cansızlar yoktu ekosistem komünitenin cansızları da kapsayan genişletilmiş halidir. Sapanca gölü ekosistemi , karadeniz bölgesi ekosistemi vb

Biyosfer: Yeryüzünde canlıların yaşadığı alanların tümü birlikte biyosferi oluşturur. Biyosfere ayrıca ekosfer de denir. Atmpsferin birkaç kilometre yüksekliğinden yerin bir kaç km altına kadar olan kısımı kapsar.

Ekosistemde Canlıları Etkileyen Faktörler

Canlıları etkileyen faktörler  1) Biyotik faktörler 2) Abiyotik faktörler olmak üzere iki kısımda incelenmektedir.

1) Biyotik Faktörler

Ekosistemdeki canlı organizmaların tüm biyolojik faktör olarak tanımlanabilir. Biyolojik faktörler birbirini doğrudan veya dolaylı olarak etkileyebilir. Ekosistemde canlı öğeler komüniteyi oluşturmaktadır. Her komünite ekolojik nişlerine göre üreticiler , tüketiciler ve ayrıştırıcılar şeklinde üç ana grupta incelenir.

A) Üreticiler (ototrof canlılar)

  • İnorganik maddelerden organik besin maddesi sentezleyebilen canlı gruplarıdır
  • Bu işlemi ışık kullanarak yaparlarsa fotsentez , kimyasal enerji kullanarak yaparlarsa kemosentez olarak isimlendirilir
  • Üretici canlılara ototrof canlılar da denir. Yeşil bitkiler algler siyanobakteriler ve protistler örnek verilebilir
  • Üreticiler olmazsa güneş enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürme çevrimi ortadan kalkar tüketiciler için besin üretilenez ve ekosistem kısa bir sürede yok olur.
  • Üreticiler tüm ekosistemlerde kilit öneme sahiptir olmazsa olmazdır.

B) Tüketiciler

  • Organik besin sentezi yapamadıkları için bulundukları ortamda üreticilerin üretmiş olduğu besinleri hazır olarak alırlar (heterotrof beslenme)
  • Tüketicilerin büyük kısmı hayvanlardan oluşmaktadır
  • Herbivorlar: Otobur tüketicilerdir sadece bitkilerle beslenirler at geyik inek zürafa vb
  • Karnivorlar: Etçil tüketicilerdir bunlar da herbivorları yani otçulları ve diğer tüketicileri tüketirler. Aslan kaplan şahin atmaca vb
  • Omnivorlar: Hem etçil hem otçul beslenen canlılardır insan ayı ve kedi gibi.

C) Ayrıştırıcılar

  • Ayrıştırıcılar mantarlar ve bazı bakteri türleridir bunlar saprofit (çürükçül) beslenirler.
  • Ölmüş bitki ve hayvan artıkları üzerine sindirim enzimlerini bırakarak bunların ayrışmasını sağlarlar
  • Ayrışma sonucunda ihtiyaçları olan organik maddeleri besin olarak alırlar geride kalan maddeler diğer canlıların çeşitli işler için kullanabileceği hale gelir
  • Canlı atıkları madde döngüsüne katılmış olur eğer ayrıştırıcılar olmasaydı ekosistemler uzun süre var olamaz kısa bir süre sonra yok olurdu

2) Abiyotik Faktörler // Cansız Faktörler olup sayısı biraz fazladır bunların 🙂 //

Organizmanın yaşadığı ortamdaki cansız faktörlerdir su, ışık, mineraller,pH, sıcaklık vb faktörlerin tamamı bu kapsamdadır.

A) Işığın Canlılar Üzerindeki Etkisi

  • Işık enerjisi fotosentez yoluyla besinlerde depo edilir.
  • Işığın canlılar için faydalı olabilmesi zararsız olması , sürekli olması ve şiddetinin normal düzeyde olmasına bağlıdır
  • Çok şiddetli ışık zarar verebilir bununla birlikte düşük şiddetli ışık fotosentez hızını yavaşlatır
  • Bazı bitkilerin çiçeklenmesinde aldığı gün ışığı süresinin etkisi vardır
  • Bazı böcekler de ışık miktarına göre aktif hale gelirler veya durgun hale geçerler
  • Işık seven bitkiler ışığın yoğun olduğu bölgelerde daha çoktur yani coğrafi dağılım üzerinde de ışığın etkisi vardır.
  • Işık canlıları doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen önemli faktörlerden biridir.

B) Sıcaklığın Canlılar Üzerindeki Etkisi

  • Enzimlerin çalışması üzerinde sıcaklığın etkisi büyüktür biyokimyasal ve fizyolojik olayları doğrudan etkiler
  • Sıcaklık iklim üzerinde etkili olduğundan canlıların coğrafi dağılımı üzerinde de etkilidir.
  • Bitkilerin çimlenme , çiçek açma , meyve verme gibi faaliyetleri de büyük ölçüde sıcaklığa bağlıdır. Sıcaklık bazı bitkilerin davranışında da etkilidir çiğdem çiçeği sıcakta açılır soğukta kapanır
  • Kuzey yarım küredeki kuş ve memelilerin açık renkli ekvatora yakın bölgedekilerin koyu renkli olması sıcaklığın canlıların dış görünüşünü de etkilediğini göstermektedir.

C) İklimin Canlılar Üzerindeki Etkisi

  • Uzun zaman aralığında bir bölgede etkili olan atmosfer koşullarıdır
  • Sıcaklık nem ve yağış gibi faktörler bir coğrafi bölgedeki iklimi ifade eder
  • İklim ayrıca denize uzaklık , deniz seviyesinden yükseklik ve karasallık gibi faktörler tarafından da etkilenmektedir
  • Her canlı türü belli iklim şartlarında en iyi şekilde hayatını devam ettirir çölde çam ağacı yetişmemesi buna en güzel örnektir
  • Canlıların yeryüzünde dağılışında iklimin etkisi büyüktür.

E) Toprağın Canlılar Üzerindeki Etkisi

  • Bitkiler ihtiyaç duyduğu mineralleri ve suyu topraktan almaktadır
  • Toprak ayrıca bitkinin köklerinin tutunmasını sağlar
  • Toprağın fiziksel ve kimyasal özellikleri canlıların dağılımında büyük bir etkiye sahiptir
  • Kimi topraklar bazı bitkilerin gelişimi için çok iyiyken bazı bitkiler için fakir sayılabilir
  • Bazı topraklar iyi su tutarken bazıları suyu köklerin ulaşamadığı alt tabakalara geçirir
  • Toprak içerisinde yaşayan mikroorganizmalar ve solucanlar toprağın verimli hale gelmesinde etkilidir
  • Humuslu Topraklar: Su tutma kapasiteleri çok yüksek , organik madde bakımından zengin koyu renkli ve verimli topraklardır.
  • Kireçli Topraklar: Kireç yönünden çok zengin beyaz veya açık renkli topraklardır.
  • Kumlu Topraklar: Su tutma kapasiteleri yoktur yağan yağmur alta geçer killi topraklar biraz daha iyi su tutar ama havalanamaz boşluksuz bir yapıdadır.

F) Suyun Canlılar Üzerindeki Etkileri

  • Suyun canlılar için önemi büyüktür
  • Canlıların yeryüzünde dağılışı üzerinde yağışların etkisi çok fazladır
  • Çok yağış alan ekvator bölgelerinde yağmur ormanları yetişirken neredeyse hiç yağış almayan çöllerde kaktüsler yetişir.
  • Fotosentezde hidrojen kaynağı olarak kullanılır
  • Hidroliz (sindirim) reaksiyonlarında su olmazsa olmazdır
  • Canlılar için en önemli çözücüdür
  • Enzimlerin çalışması için ortamda belli miktarda su olması gerekir
  • Canlıların vücudu %70-90 arasında sudan oluşur
  • Yeryüzünün 2/3 ü sularla kaplıdır
  • Kısaca su fizyolojik ve metabolik olarak ciddi bir öneme sahiptir

G) pH (Asidik-Bazik) Değerlerinin Canlılar Üzerindeki Etkileri

  • pH değeri bir ortamın asidik , bazik veya nötr olduğunu ifade eden ölçüdür 0-7 arası asidik tam 7 nötr, 7-14 arası ise baziktir.
  • Biyokimyasal tepkimelerin gerçekleşmesinde etkili olan enzimlerin en iyi çalıştığı ph aralıkları vardır
  • Bazı enzimler asidik ortamda en iyi çalışırken bazıları bazik ortamda en iyi çalışır
  • Dolayısıyla canlılar kendileri için en iyi olan pH değerinin bulunduğu ortamda yaşamak ister
  • Sonuçta pH değerleri canlıların coğrafi dağılışında etkili olmaktadır.

Abiyotik Faktörlerdeki Değişmenin Canlılara Etkisi

  • Abiyotik faktörlere canlının gösterdiği uyumun minimum ve maksimum sınırları vardır bu sınırlar tolerans sınırları olarak da isimlendirilir.
  • Bu iki sınır değer arasında canlıların en iyi gelişim gösterdiği kısım ise optimum alan olarak ifade edilir.

Komünite Ekolojisi

Ekoloji canlıların çevreleriyle olan ilişkerini inceleyen bilim dalıdır Komünite ise çok sayıda populasyonun birlikte yaşadığı bölgeyi ifade eder.

Komünitelerde Türler Arası Rekabet

  • Aynı kaynağı kullanan populasyonlar komünite içinde rekabet eder
  • Rekabet komünitede tür çeşitliliğinin azalmasına neden olur
  • Bir kaynağın rekabete neden olması için sınırlı olması lazımdır
  • Örneğin besin kaynakları , su ve ışık sınırlı olabilir
  • Oksijen sınırlı olmaz havada bol oksijen olup herkese yeter 🙂

Tür İçi Rekabet

  • Tür içindeki bireyler arasında da rekabet vardır
  • Besin kaynakları sınırlı olabilir
  • Yaşama alanı sınırlı olabilir
  • Işık alımı sınırlı olabilir (daha iyi ışık almak için kapışma)
  • Tür içi bireyler arasında sınırlı kaynaklar için rekabet gerçekleşir
  • Bunun dışında tür içinde üreme için de rekabet olabilir erkek kuşların dişi kuşlarla çiftleşmek için kendi arasında rekabeti gibi..

Komünitelerde Av – Avcı İlişkisi

  • Av sayısı artarsa avcının sayısı da peşinden artış gösterir (aynı anda artmazlar)
  • Avcı sayısı artarsa av sayısı genellikle azalır
  • Av-Avcı ilişkileriyle alakalı genellikle yorum soruları karşımıza gelir.

 

SÜKSESYON NEDİR?

Zamanla komüniteler üzerinde değişim gözlenebilir. Belirli bir bölgede uzun zaman periyodunda farklı canlı türlerinin sırasıyla birbirinin yerini almasına süksesyon (sıralı değişim) denir. Genelde bitki komünitelerinde görülür.

Birincil Süksesyon

Üzerinde canlı bulunmayan alanlarda meydana gelir çıplak kayalar , kum tepeleri , soğumuş lav akıntıları gibi henüz toprak yapısı görülmeyen alanlar uygundur.

Öncü bitki türü ilk olarak gelişir genelde likenlerdir toprak oluşumunu başlatır sonrasında likenler ölür organik madde artar daha gelişmiş bitkiler gelişir bunların da ölmesiyle toprak oluşumu hızlanır su tutma kapasitesi artar. Böylece yeni bitkiler gelişir..

İkincil Süksesyon

İnsan müdahalesi veya doğal etkenlerden dolayı bozulmuş daha önce üzerinde bir komünite bulunduran alanlarda meydana gelir. İnsan müdahalesi orman yangını aşırı otlatma  toprağı işleme vb

Örneğin kızılçam ormanı yandıktan sonra bu alanda öncelikle maki görülmeye başlar daha sonra yeniden kızılçam ağaçları yetişir ve komünite kendini toparlar.

Populasyon Ekolojisi Konu Anlatımı

Populasyonda Büyüme: Belirli bir bölgede yaşayan aynı tüden bireylerin oluşturduğu topluluğa  poulasyon denir. Düzcedeki insanlar ,  İstanbuldaki geyikler , Karacabeydeki  inekler vb..

Büyüme Eğrileri

Ortam şartları mükemmelse yani hiçbir kısıt yoksa besin sınırsızsa rekabet vs yoksa büyüme geometrik olarak gerçekleşir. Fakat genelde böyle durum olmaz büyüme bir süre sonra sınırlanmaya başlar çünkü besin kaynakları azalır ve populasyon büyümesi durağanlaşır bu durumda aşağıdaki grafikte görülen lojşstik eğri ortaya çıkmaktadır.

S tipi Büyüme Eğrisi (Sigmoid Büyüme Eğrisi)

Populasyonlar ilk etapta ortama yerleşir ve uyum sağlar yeni besin kaynakları bulması ve ortama uyum sağlaması biraz zaman alacağından ilk etapta birey sayısı çok hızlı artmaz buna pozitif artış evresi denir. Sonrasında populasyon logaritmik artış gösterir ve hızla artar (logaritmik artış evresi) bunun peşinden kaynakların azalması nedeniyle birey sayısı artışı azalır bu evre negatif artış evresidir zaten son olarak da denge evresi görülür populasyon dengeye ulaşır.

J Tipi Büyüme Eğrisi

Populasyon kısa sürede logaritmik olarak artıp patlama yapar bu S eğrisinde olduğu gibi önce pozitif artış görülmeyen bir büyüme eğrisidir birey sayısı ve taşıma kapasitesinin üzerine çıkar peşinden de çok hızlı bir şekilde düşer.

Çevre Direnci ve Taşıma Kapasitesi

Populasyonun artışını engelleyen her türlü fiziksel , kimyasal ve biyolojik etkene çevre direnci denir. Bunlar hastalık , açlık , rekabet ,yaşama alanının azalması , iklim şartları vs olabilir.  Belli çevre direnci şartlarında populasyonun ulaşabileceği en yüksek birey sayısı taşıma kapasitesini ifade eder. Açlık sınırına dayanmadan yaşayabilen birey sayısı optimum taşıma kapasitesini gösterir. Taşıma kapasitesine yaklaştıkça çevre direnci artar.

Hayatta Kalma Eğrileri

Ölüm oranı yaşamının sonuna doğru yükselen canlılar (İnsan gibi) A eğrisinde gösterilmektedir. B eğrisinde ölüm oranı her yaşta aynıdır (kertenkele gibi) C eğrisinde erken yaşlarda ölüm oranı yüksek sonraki yaşlarda ise daha düşüktür balık ve istiridye gibi..

 

Populasyonda Birey Sayısı Dağılımı

Kümeli dağılıma sürü halindeki koyunlar ,örnek verilebilir yaygın bir dağılım şeklidir. düzenli dağılıma renkli levrek balıkları  örnek verilebilir eşit aralıklarla dağılırlar bu nadir bir dağılımdır, Rastgele dağılım yağmur ormanlarında aynı türe ait ağaçlar rastgele dağılım gösterir rastgele dağılım çok nadir bir dağılım şeklidir.

Populasyonda Yaş Dağılımı

Gelişen populasyonda toplam genç birey sayısı en fazladır gerileyen populasyonda ise üreme sonrası dönem üreme öncesi dönemden daha fazladır.

Populasyonda Yaş Dağılımı

Gelişmiş ülkelerde yaşlı bireylerin oranı gençlerden fazlayken , gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerde genç birey oranı yaşlı birey oranına göre çok daha fazladır.

 

No comments yet.

Bir Cevap Yazın

Maltepe escort Çekmeköy Escort Kartal Escort Maltepe Escort Kartal Escort Ataşehir Escort Anadolu Yakası Escort Maltepe Escort Bornova escort izmir escort teen porno izle ankara escortlar mersin escortlar adana escort bayan konya escort bayan