Bitkisel Dokular Konu Anlatımı

Bitkisel dokular konusuyla bitki biyolojisine giriş yapıyoruz sevgili biyoloji severler 😉 Bu konuda öğreneceğimiz çok şey var kaleminizi kağıdınızı hazır edin. Ufak notlar almak isteyebilirsiniz ben de size bunu tavsiye ederim not almanız sonradan o notlara baktığınızda konuyu kalıcı hafızaya aktarmada size yardımcı olacaktır.

Bitkisel Dokular

Yüksek yapılı bitkilerde 4 çeşit doku bulunmaktadır.


1) Meristem Doku

  • Bitkinin büyüme bölgelerinde bulunur
  • Bölünme yeteneğine sahip henüz farklılaşmamış hücrelerden oluşur
  • Hücreleri bol sitoplazmalı , ince çeperli , büyük çekirdekli ve küçük kofulludur
  • Meristem dokuda hücreler arası boşluk bulunmaz
  • Uç (Apikal) Meristem: Kök gövde ve dalların en uç noktasında bulunur boyuna büyümeyi sağlar
  • Yanal (Lateral) Meristem: Bitkinin enine büyümesini (kalınlaşmasını) sağlar.
  • Primer Meristem: Embriyonik dönemden itibaren bölünme özelliğini koruyan meristem dokudur örn: uç meristem
  • Sekonder Meristem: Bölünme özelliğini kaybetmiş parankima hücrelerinin hormonların etkisiyle yeniden bölünme özelliği kazanmasıyla oluşur. örn: demet ve mantar kambiyumu

2) Temel Doku

A) Parankima

  • Kök gövde ve yapraklarda bulunan ince çeperli bol sitoplazmalı büyük merkezi kofula sahip hücrelerdir.
  • Parankima hücreleri genellikle canlıdır gövdenin öz bölgesinde ve ağaç kabuklarında olduğu gibi bazen cansız da olabilirler
  • Özümleme Parankiması: Yapraklarda bulunan parankima çeşididir bolca kloroplast bulundurduğundan yoğun fotosentez gerçekleştirir.
  • Depo Parankiması: Bitkinin gövde ve kök kısmında su ve besin depolayan parankima çeşididir.
  • İletim Parankiması: iletim demetleri ile diğer hücreler arasında besin ve su iletimi sağlar
  • Havalandırma Parankiması: Hücreler arasında geniş boşluklar sayesinde gaz alışverişini kolaylaştırır.
  • Parankima hücreleri sekonder meristeme veya gerekirse farklı hücrelere dönüşebilir.

 


B) Kollenkima

  • Bitkiye esneklik ve dayanıklılık sağlayan hücrelerden oluşur.
  • Kollenkima hücreleri canlıdır.
  • Kollenkima çiçek ve yaprak saplarında genç bitki gövdelerinde yer alır
  • Kollenkima hücrelerinin çeperlerinde selüloz ve pektin birikerek kalınlaşmaya neden olur
  • Kalınlaşma bitkiye dayanıklılık sağlar çeperin ince kalan yerleri ise büyüme sırasında gerilme özelliği kazandırır
  • Eğer bu birikim çeperin köşelerinde ise köşe kollenkiması adını alır birikim çeperin kenarlarında olursa levha kollenkiması adını alır.

 


C) Sklerankima

  • Bitkiye destek ve dayanıklılık sağlayan hücrelerden oluşur
  • Sklerankima hücreleri canlıdır
  • Bu hücrelerin çeperinde lignin maddesi birikir çeperleri kollenkimadan çok daha serttir
  • Sklerankima iki çeşit hücre tipinden oluşmaktadır.
  • Lif Hücreleri: İki ucu sivri uzun ve dayanıklı hücrelerdir keten ve kendir bunlardan elde edilir.
  • Taş Hücreleri: Eni boyu neredeyse eşit olan bitkinin sert kısımlarında bolca bulunan hücrelerdir (fındık ve ceviz kabuğu gibi meyve çekirdekleri gibi) sert meyvelerdeki kumsu kısımlar da taş hücrelerinden oluşur (armut ve ayva)

3) İletim Doku

  • Karayosunu gibi en basit bitkilerde hücreden hücreye difüzyon ve osmoz ile iletim vardır bu şekilde iletim bitkinin çok büyümesine olanak vermez
  • Gelişmiş yapılı damarlı bitkilerde özelleşmiş iletim demetleri bulunmaktadır bu demetler bitkinin madde taşıma konusunda omurgasını oluşturur
  • İletim doku bitkide görev ve şekil olarak iki ayrı başlık altında incelenir.

A) Ksilem

  • Köklerle alınan su ve suda çözünmüş minerallerin bitkinin yapraklarına kadar taşınabilmesini sağlar
  • Ksilemin bir görevi de bitkiye desteklik sağlamaktır
  • Ksilemde iletim elemanları trake ve trakeidlerdir bu hücreler meristemden farklılaşmış ve canlılığını kaybetmişlerdir
  • Trakeler kısa ve geniştir üst üste geldiklerinde yukarı doğru uzayan borucuklar oluştururlar
  • Trakeitler ince dar ve iki ucu kapalı yapıya sahiptir hücreden hücreye su akışını geçitler sağlar
  • Trake ve trakeitlerin etrafını ksilem parankiması sarmıştır besin depolamakla görevlidir ve ksilemde canlı olan tek kısım burasıdır.
  • İletim elemanlarının arasında bulunan ksilem sklerankiması bükülmelere karşı ksileme desteklik ve dayanıklılık sağlar


B) Floem

  • Karbonhidratları ve aminoasitleri sulu çözelti içerisinde taşıma işini yapar yani işi besin taşımaktır.
  • Floemde iletimi sağlayan kalburlu borulardır
  • Kalburlu borular kalburlu hücrelerin üst üste dizilmesiyle oluşur bu hücrelerin üst üste gelen çeperleri deliklidir bu sayede iletim çok kolay hale gelir
  • Her kalburlu hücrenin yanında bir arkadaş hücresi yer alır
  • Floemde iletim demetinin etrafını saran floem parankiması besin depo eder
  • Floem içinde diklik ve desteklik sağlayan floem sklerenkiması bulunmaktadır.

4) Örtü Doku

Bitkiyi dış etkilere karşı koruyan deri vazifesi gören dokudur iki kısımda incelenir.


A) EPİDERMİS

  • Tüm bitkilerin yapraklarında koruyucu olarak görev yapar salgıladığı mumsu madde kutikula tabakasını oluşturur
  • Genç bitkilerin gövde ve köklerinde de epidermis bulunur ve görevi korumadır
  • Epidermis hücreleri tek sıralı dizilmiştir ve boşluksuzdur kloroplastları yoktur
  • Epidermisin farklılaşmasıyla stoma , hidadot , tüyler ve emergensler meydana gelir.
  • Stomalar: Epidermisin farklılaşmasıyla oluşan iki hücrenin birleşmesiyle meydana gelirler. Terleme ve gaz alışverişini stomalar düzenler. Yaprakların üst yüzeyinde ve alt yüzeyinde çok fazla stoma vardır. Nadiren gövdede bulunabilir ama toprak altı kısımlarda ve su altı bitkilerde bulunmaz. Stomalarda kloroplast vardır ve fotosentez gerçekleşir metabolizma olaylarına göre açılıp kapanırlar.

Hidadot: Fazla suyun yapraklardan sıvı halde atılmasını sağlayan açıklıklardır genelde damlama ile suyu bırakırlar açılıp kapanma özellikleri yoktur.

Tüyler: farklı işler için özelleşmişlerdir korunma tüyleri bitkinin su kaybını azaltır , salgı tüyleri uçucu kimyasal maddeler salgılar , savunma tüyleri caydırıcı kimyasallar taşır emici tüyler topraktan su ve minerallerin alınmasına yardım eder tırmanma tüyleri sarılıcı ve tırmanıcı bitkilerde tutunup ilerlemeye yardım eder

Emergensler: Sadece epidermisten değil epidermis altındaki dokuları da içeren çıkıntılardır gül ve böğürtlendeki dikenler korunma ve tutunma görevi yapan emergenslerdir.

Açık tohumlu bitkiler ile çift çenekli odunsu bitkilerde kök ve gövdelerde epidermisin yerini periderm alır.

 

B) PERİDERM

  • Yaşlanan ve çapları artan bitki kök ve gövdelerinde epidermis parçalanır bu şekilde periderm oluşur
  • Peridermi oluşturan hücreler olgunlaşınca çeperlerinde süberin adı verilen su gerçirmez mumsu bir madde biriktirirler bunun sonucunda hücreler su ve gaz ihtiyacını karşılayamaz ve ölür Süberin gövdeden su kaybını engellediği gibi bitkiyi dış etkenlere karşı korur
  • Lentiseller: gövdenin iç kısmındaki canlı dokuların hava almasını sağlayan yapılardır.

Bitkide Salgı

  • Bir çok bitkide uçucu yağlar , lateks , reçine gibi bitkiye özel salgılar bulunmaktadır.
  • Bu salgı maddeleri salgı hücreleri , emergensler , salgı cepleri tüyler ve kanallar gibi elemanlarla dışarı bırakılır
  • Salgı hücreleri bolca golgi aygıtı bulundurur bu hücreler toplu halde veya diğer hücreler arasına dağılmıştır
  • Meyve ve çiçeklerdeki hoş kokular , çam sakızı , kauçuk vb salgılar örnek olarak verilebilir.
  • Reçine , tanen gibi salgılar bitkiyi zararlı mikroorganizmalardan ve çürümekten korur
  • Isırgan otundaki yakıcı salgılar bitkiye koruma sağlar
  • Bitkinin salgıladığı hormonlar büyüme gelişme çiçek açma gibi faaliyetleri kontrol eder.
No comments yet.

Bir Cevap Yazın

ankara escort bayan escort ankara ankara escort ankara escort