Beslenme İlişkileri Konu Anlatımı

Komünitelerde Türler Arası Simbiyotik İlişkiler (Beslenme İlişkileri)

Komünitelerde birlikte yaşayan canlılar arasında simbiyotik ilişkiler vardır.

1) Mutualizm

Birlikte yaşayan iki farklı türün ikisi de birbirinden yarar sağlarsa buna mutualizm denir.

Örnek: Liken birliği ( Mantar + Alg ) mantar alg için su ve mineralleri sağlar alg de fotosentez ile besin üretir mantar bu besinlerden kullanır.

2) Kommensalizm

Birlikte yaşayan iki türden biri fayda sağlarken diğeri ne yarar ne de zarar görür böyle birlikteliklere kommensalizm denir.

Örnek: Vantuz balığı köpek balığına tutunur onun artıklarından faydalanır köpek balığı bu birliktelikten fayda veya zarar görmez.

3) Parazitizm

Bir canlının üzerinde yaşadığı (veya içinde yaşadığı) canlıya zarar vermesidir. Zarar görek canlı KONAK adını alır.

  • Parazitler genelde çok hızlı çoğalırlar
  • Genellikle sindirim enzimleri yoktur besinleri hazır almak zorundadırlar
  • Bir hücreli parazitler amip, plazmodyum ,bazı bakteriler vb
  • Bitkisel Parazitlerden tam parazit olanlar fotosentez yapmaz emeçlerle konak canlıyı sömürür (canavar otu ve küsküt otu)
  • Yarı parazit bitkiler fotosentez yapabilir ama su ile mineralleri konak üzerinden sağlar (ökse otu)
  • Hayvansal parazitler dış parazitler (kene , bit gibi sindirim sistemi olan) iç parazitler (tenya , karaciğer kelebeği , kancalı kurt gibi sindirim sistemi gelişmemiş olanlar)

Ekosistemde Madde ve Enerji Akışı

Ekosistemlerde ototroflar tarafından güneş enerjisi besin sentezi yoluyla kimyasal enerjiye dönüştürülür

Ototroflar bu besinlerin bir kısmını kendi ihtiyaçları için kullanırlar ve enerjinin bir kısmını kendileri harcamış olurlar enerjinin büyük kısmı ise ototrof canlıları tüketen otobur canlılara geçer

Benzer şekilde otobur canlılar da enerjinin bir kısmını kendi ihtiyaçları için kullandıktan sonra büyük kısmı otobur canlıları tüketen etobur canlılara aktarılır . Güneşten etoburlara doğru sürekli bir tek yönlü enerji akışı vardır

Ölen bitkiler ve hayvanlar ayrıştırıcılar tarafından parçalanarak yapılarındaki kimyasal enerjinin bir kısmı kullanılır.

Ototroflar ortamdan aldıkları CO2 ve H2O yu fotosentez yoluyla besinlerin yapısına katarlar aynı şekilde azot fosfor magnezyum ve çinko gibi inorganik maddeler ve mineraller de üreticilerin dokularında birikir

Otoburlar üreticileri tüketince bu maddeler otoburlara aktarılır etoburların otoburları tüketmesiyle de etoburlara aktarılır

Sonuçta başlangıçta ortamda inorganik olarak bulunan maddeler üreticilerden etoburlara doğru aktarılır eğer bu maddeler ekosisteme geri dönemezse ortamda inorganik madde sıkıntısı baş gösterir

İşte ayrıştırıcılar ölmüş canlıları ayrıştırarak bu maddelerin yeniden ekosisteme kazandırılmasını sağlar.


Besin Zinciri //Eskiden Besin Piramiti de denirdi farketmez aynı şey //

Üreticilerden tüketicilere doğru beslenme yoluyla madde ve enerji aktarımı gerçekleşir Madde ve enerjinin üreticilerden  tüketicilere doğru iletimini sağlayan  canlılar sırasına besin zinciri denir.

Besin zincirinde her beslenme basamağı bir trofik düzeyi temsil eder. Örneğin üreticiler  1.trofik düzeyi  ifade eder. Güneş enerjisi fotosentez yoluyla üreticilere aktarılmaktadır.

Otoburlar 2.trofik düzeyi ifade eder. Üreticilerden gelen madde ve enerjinin bir kısmı bunlara aktarılır.

BESİN AĞI // Düz Besin Zincirinden Farklı //

Canlılar genelde yukarıdaki gibi düz bir besin zincirini takip etmezler pek çok canlıyı tüketebilir veya pek çok canlı tarafından tüketilebilirler. Aşağıdaki besin ağında okun ucu tüketeni başlangıcı tüketileni göstermektedir. Örneğin aşağıdaki görsele göre Şahin Yağmur kuşunu afiyetle yer, Yağmur kuşu ise yılanı yiyebilir yılan da kemirici kurtu yer kemirici kurt da ekosistemdeki üreticilerden olan çayırları otları vs yer.

Örneğin bitkileri tüketen inek , koyun , zürafa gibi otçullar ve bunların her birini de tüketebilen kaplan arslan ve puma gibi yırtıcılar vardır dolayısıyla ekosistemde karmaşık bir besin ağından söz edebiliriz.


Biyokütle (Biyomas)

Ekosistemdeki canlıların organik kuru ağırlığına biyokütle denir. Biyokütlesi en fazla olan üreticilerdir. Üreticilerden son tüketicilere doğru toplam biyokütle azalır bunun nedeni kütlenin bir kısmının atık olarak atılması ve ısı enerjisi şeklinde kaybedilmesidir.

Enerji Piramidi

Ekosistemde üreticilerden tüketicilere doğru zincir uzadıkça enerji kaybı artar bunun nedeni atık maddeler ve  ısı enerjisi şeklinde kaybedilen enerjidir.

Toplam enerjinin ancak %10 u bir sonraki trofik düzeye aktarılabilir.

Besin Zincirinde Canlı Sayısı

Besin zincirinde en fazla sayıda üreticiler yer alır her artan trofik düzeyde birey sayısı azalma eğilimi göstermektedir. Bunun istisnası nadiren görülmektedir.

Kilit Taşı Türler

Bazı canlılar ekosistemin devamı açısından kilit taşıdırlar eğer olmazlarsa ekosistem alt üst olur besin zincirinde bu canlıların mutlaka bulunması gerekir.

Eğer bulunmazlarsa tükettikleri alt canlı grubu kontrolsüz şekilde çoğalır bu çoğalma sonucunda da bu grubun altındaki canlılar yok olma tehlikesiyle karşılaşırlar.

Madde Birikimi

DDT gibi tarım ilaçları , radyoaktif maddeler ve ağır metaller organizma tarafından uzaklaştırılamaz ve besin zincirinde birbirini izleyen trofik düzey artışlarında bu zararlı maddeler giderek birikir.

No comments yet.

Bir Cevap Yazın